“Natuurlijk niet”, reageert Henk van den Berg van het Voedingscentrum.
Van den Berg vindt dat de discussie over antioxidanten, ontstaan door een onlangs gepubliceerd onderzoek van de Harvard Universiteit naar de relatie tussen antioxidanten en kanker, afleidt van de ware problemen zoals overgewicht en hart- en vaatziekten. Hij zet vraagtekens bij het nut van het in de media behandelen van dit soort wetenschappelijke onderzoeken. “Het gevaar is dat de informatie niet altijd juist wordt overgenomen en geïnterpreteerd. De consument moet maar uitmaken wat waar is en wat niet. Het onderzoek van de antioxidanten ging over grote doseringen die getest zijn op kweek, maar dat wordt niet overal vermeld of begrepen.”

Voortschrijdend inzicht
Van den Berg geeft toe dat ook wetenschappers er wel eens naast zitten. “Meestal heeft dat te maken met het voortschrijdend inzicht van de voedingswetenschap. Helaas is dit inzicht vaak nauwelijks terug te vinden in de media en zeker niet in reclame-uitingen en advertorials.” Dat antioxidanten geen wondermiddel zijn, wisten wetenschappers overigens al geruime tijd. Zo wees professor Voeding en Kanker Ellen Kampman in een eerdere editie van Levensmiddelenkrant al op een onderzoek waaruit bleek dat rokers helemaal niet gebaat zijn bij grote hoeveelheden antioxidanten. Mede door dit soort berichten blijft het lastig om te bepalen wat gezond is en wat niet. Van den Berg: “Mensen kunnen niet zonder vitamines en mineralen, een tekort leidt tot ziekte. Toch is teveel is ook niet goed. Sommi-ge vitamines en mineralen kunnen in heel hoge hoeveelheden schadelijk zijn.” Hoe weten we dan dat het advies van het Voedingscentrum betrouwbaar is? “Het Voedingscentrum baseert haar adviezen op gedegen wetenschappelijk onderzoek, maar ook onze adviezen kunnen veranderen door de jaren heen,” aldus Van den Berg.
Jaap Seidell, hoogleraar Voeding en Gezondheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam snapt wel waarom de onderzoeken zo snel naar buiten worden gebracht: “Wetenschappers moeten tegenwoordig vooral onderzoek doen naar zaken die de publieke aandacht hebben, anders komt er geen financiële ondersteuning voor het onderzoek. De uitkomst van het onderzoek heeft helemaal te maken met het oogpunt van waaruit je het onderzoek doet. Aan elk voedingsmiddel zitten positieve en negatieve aspecten.” Toch is er volgens de hoogleraar in de grote lijnen van de voedingswetenschap in de loop der jaren weinig veranderd. “We zijn het er met zijn allen wel over eens dat bij voeding in relatie tot gezondheid echt het bekende, misschien wel saaie liedje opgaat: alles waar té voor staat is niet goed.”

Normaal voedingspatroon
Dat beaamt Arjanneke Teeuw van superfruit-sapfabrikant Healthy People ook. “Een consument met een normaal voedingspatroon kan dan ook nooit schadelijke hoeveelheden antioxidanten binnenkrijgen, ook niet bij consumptie van superfruit. Wij meten de hoeveelheid antioxidanten die er in groenten, fruit en sappen zit, in samenwerking met de Universiteit Utrecht. Voedingsmiddelenfabrikanten vinden het belangrijk om de werking van hun producten op de gezondheid wetenschappelijk te onderbouwen. En die voedingsclaims worden streng gecontroleerd. Woordvoerster Fleur van Bruggen van Unilever: “Elke claim die wij als Unilever op onze verpakking zetten, wordt grondig gecontroleerd door de European Food Safety Authority. Wat je op de verpakkingen van Unilever-producten leest aan gezondheidsinformatie, is wetenschappelijk onderbouwd en dat maakt onze producten en de claims die wij daaraan hangen zeer betrouwbaar. De kreet ‘vol met antioxidanten’ zul je niet tegenkomen op de verpakking van KnorrVie,” aldus Van Bruggen.