1
17 December 2017
Home > Nieuws > Assortiment > Nederlandse supers vernieuwen het visschap

Beste bezoeker,

Wij zien dat u een adblocker gebruikt waardoor u alleen advertenties ziet die door uw adblocker worden goedgekeurd.

Nederlandse supers vernieuwen het visschap

NIEUWVEEN - Nederlandse vissers oogsten wekelijks minstens evenveel vis en schaal- en schelpdieren als hun Franse, Spaanse en Portugese collega’s. Toch is die enorme rijkdom nog vrijwel nergens terug te zien in de supermarkt, al is er wel volop vernieuwing zichtbaar in het visschap.

Geschreven door Michel Verschoor

In Nederland zit de verkoop van vis al jaren in de lift. Zo zette de stijging van drie procent naar 58.000 ton in 2010 ook de afgelopen jaren gestaag door. Niet alleen diepgevroren vis en conserven doen het goed; ook verse Noordzeevis wint aan populariteit. Internationaal is dezelfde trend zichtbaar. Europese consumenten gaven in 2015 in totaal voor een recordbedrag van 54 miljard euro uit aan visserijproducten, berichtte de Nederlandse Visserbond. In de meeste lidstaten nam de consumptie van voedsel uit zee toe met liefst vier procent.

Vis is food
“Was vis voorheen gewoon ‘vis’, het is nu vooral food”, zei de Scheveningse visveilingdirecteur Johan van Nieuwenhuijzen recent in het AD, die als geen ander weet dat de meeste Nederlandse vis voor de export is. De omzet van zijn afslag steeg in 2016 naar 34 miljoen euro. Ook elders doen visafslagen het goed, wat zich onder meer vertaalde in een lichte stijging van de Nederlandse visserijvloot naar 281 kotters in 2016.

Opvallend is de toegenomen belangstelling voor schol. Er zijn weinig supermarkten waar dit smakelijke platvisje nog niet verkrijgbaar is. Naast diepgevroren is schol sinds enige tijd ook in versverpakking verkrijgbaar. Dat is onder meer te danken aan de schaalvergroting en de dito leveringsgaranties van Nederlandse visverwerkers zoals de Ekofish Group en NorthSeaFood, en aan de uitstekende visbestanden die in de Noordzee gelden voor veel Noordzeesoorten, waaronder schol. NRC bevestigde recent in een fact check dat er sinds 1957 niet eerder zo veel (plat)vis in de Noordzee zwemt. Gunstig voor de afzet van schol is dat die ook steeds vaker duurzaam gevangen wordt, een voorwaarde voor de meeste retailers om door te dringen in het schap. Zo wordt schol voor de grootste Urker visverwerkers gevangen met de twinrig, een visserijmethode met minder bodemberoering, minder brandstofverbruik en minder bijvangst - of gewenste ‘meevangst’, zoals vissers het zelf liever omschrijven.

Bijvangst
Met die ‘bijvangst’ weten Nederlandse supermarkten inmiddels wel raad. Zo ligt bij Plus en DekaMarkt sinds september volop ‘Bijvangstvis’ in het schap. Verkrijgbaar zijn onder meer wijtingfilet, gerookte schelvis en een ovenschotel met scharfilet. Ook Albert Heijn heeft het visschap vernieuwd. Zo zijn sinds deze zomer leng, koolvis, zeewolf en zalm voor in de magnetron, ‘vlugge vis’, ‘Zo in de pan vis’, en ‘vis voor door pasta en salade’ verkrijgbaar, waarmee de retailer mikt op millennials, die steeds minder vaak thuis eten, gemak verkiezen en ‘via bereidingstips ter hand worden genomen.’

Een verstandige keuze, volgens retailspecialist John Valster, “omdat de meeste vis door ouderen wordt geconsumeerd, terwijl millennials in 2020 de grootste consumentengroep vertegenwoordigen.” Valster, die zijn sporen verdiende bij onder meer Ahold en C1000, sprak op 11 november tijdens de Landelijke Innovatiedag vis- en schaal-& schelpdiersector, van ABN AMRO en het ministerie van Landbouw en Voedselkwaliteit. Daar constateerde hij nog een aantal opvallende trends. Zo verliest de retail marktpositie aan internetbedrijven, ziet hij een roep om “toenemende transparantie en verdere verduurzaming” en gaan steeds meer mensen voor “gemak en kant-en-klaar.”

Vlugge vis
Op die laatste ontwikkeling springen Plus en DekaMarkt in met hun bijvangstmaaltijden en AH met het eigen ‘Vlugge vis’-concept. Woordvoerder Esther Kingma van DekaMarkt: We zien een stijgende lijn in de verkoop van de bijvangstproducten, nu klanten vanwege alle aandacht meer gewend raken aan dit assortiment.” Wel is de verkoop van de scharvariant gestaakt, nu het scholseizoen voorbij is en schar niet langer als bijvangst wordt aangeleverd. “Gekeken wordt of er andere vissoorten zijn die passen binnen dit concept. Bijvangstverkoop is voor ons een doorlopend proces.”

Plus koppelde er recent nog een ‘pilot’ aan vast: de HelloFresh maaltijdbox, met onder andere schelvisfilet met noedels. Rianne van Beek van Plus over streek- en seizoensvis: “We zien dat klanten graag seizoensproducten eten. We verwachten dan ook dat deze categorie alleen maar belangrijker zal worden. Daarnaast voorzien we zeker een doorontwikkeling op het gebied van duurzaamheid. Deze twee thema’s zien wij als de belangrijkste voor de komende jaren.”
Ook Valster ziet vis als vaste maaltijdcomponent in out-of-home en bestelmaaltijden als blijvertje en groeimarkt. Op duurzaamheid valt wat de retailspecialist betreft nog veel te winnen. Zo kan hij zich voorstellen dat populaire vis in paaiperiodes met rust wordt gelaten en verwacht hij dat de consument in de nabije toekomst weer wat meer zal moeten wennen aan een seizoensgebonden eetpatroon. Volgens Valster zullen waarschijnlijk ook niet alle versproducten nog jaarrond geleverd worden. Valster wees aanwezige vissers erop dat er wat duurzaamheid betreft geen weg terug is. “Transparantie van schip tot schap zal leidend zijn en blijven.”

Openheid
Tal van streekgebonden initiatieven springen al enige tijd in op de behoefte aan ‘zelf zien en ervaren of het goed is’. Zo zien visliefhebbers in visserijhavens ’s ochtends de kotters verse vis uitladen, kunnen zij er een praatje met vissers maken en de vis na het middaguur dagvers, in grote hoeveelheden en tegen gunstige prijzen aanschaffen. Vaak in een veel rijkere variëteit dan in de buurtsuper. “Naast openheid bieden wij natuurlijk ook een flink stuk visbeleving, en dat telt,” zegt Bert de Groot van de visveiling Den Helder. “Wat wij hier op vrijdagmiddag bieden met onze Verse Vismarkt, vind je alleen terug bij de verse visafdeling van Makro, waar zelfs gespecialiseerde viskenners rondlopen.” Groot zag zijn Helderse concept de afgelopen jaren terug in Harlingen en Den Oever. In IJmuiden en Scheveningen bestonden al wat langer dagverse vismarkten. “Mensen rijden er graag een stuk voor om, en maken er een uitje van,” weet Groot. “Zij vertrekken geregeld met een koelbox vol, vooral als de schol hier in de zomer relatief goedkoop is.”

Valk Versmarkt
De kans is klein dat grote retailers dit mediterrane model snel zullen kopiëren. Daar is vis, ondanks dat de verkoop stijgt, nog onvoldoende geliefd voor. Al zijn er wel degelijk initiatieven in deze richting, zoals de Valk Versmarkt met zijn eigen verse visafdeling. Marqt doet er aan mee, en de Jumbo Foodmarkt in Amsterdam-Noord heeft vast gedacht ‘klein maar fijn’ bij het besluit de super aan te kleden met een mini-versevisafdeling. Groter dan tien vierkante meter is het niet, maar er ligt dagelijks wel verse tong, verse kabeljauw, tonijn, vers gesneden haring en een bescheiden variatie schaal- en schelpdieren.

Op hemelsbreed een paar kilometer afstand van de Foodmarkt heeft Landmarkt inmiddels een naam hoog te houden. De moderne shop-in versmarkt ligt strategisch in de driehoek Amsterdam-Noord,-Oost en IJburg, vlakbij de voormalige vissersdorpen Durgerdam en Schellingwoude. Vishandel Tel uit IJmuiden runde er enige tijd de versevisafdeling met ook volop grootverpakkingen, diepvries en een ruime sortering verse vis en overige zeevruchten. Er liep een medewerker rond met verstand van zaken. Landmarkt gaat nu met een nieuwe eigenaar van alle versmarkten het verst in het bieden van transparantie. Het biedt per aangeboden vissoort alle noodzakelijke informatie voor ‘een duurzaam diner’. De twee Amsterdamse vestigingen zijn de eerste die bij alle visproducten stoplichtkleuren van de VISwijzer tonen. Niet alleen groene stoplichtkleuren hangen er boven de producten, maar ook gele en rode, met toelichtingen als Beste Keuze, Goed Alternatief, Liever Niet en Bijvangst. Landmarkt, dat MSC-gecertificeerd is, haalt het onderste uit de kan en loopt daarmee voorop. Confronterend is het wel, als klant, en heel prettig winkelt het niet, als je bij een willekeurig product oog in oog staat met een definitief oordeel. Ook voor de verkoper is het even wennen. Wat er gebeurt met producten die straks niet meer verkopen, willen we graag weten: “Die bestellen we waarschijnlijk niet meer.”

Vietnamese garnalen
Landmarkt biedt een revolutionair concept, dat niet snel zal worden overgenomen. Zeker nu het meeste zeevoedsel bij de grote supers al grotendeels ASC- of MSC-gecertificeerd is. Bij Jumbo is dat al 95 procent van alle huismerkvis. Wie daar als consument (nog) geen boodschap aan heeft en liever even oog in oog staat met de Hollandse visser die de vis wekelijks vangt, rijdt op vrijdag of zaterdag naar een Nederlandse visserijhaven, waar geen Vietnamese garnalen maar wel Noordzee-langoustines verkrijgbaar zijn en waar de rode en grauwe poon, zo vers uit de Noordzee, voor de deur geklaard en gerookt worden.

Bron: Levensmiddelenkrant