Winkelcentra moeten groener, aantrekkelijker en autoluwer worden. Meer verblijfskwaliteit, meer groen, meer ruimte om te lopen en te fietsen. Begrijpelijk, en nodig
Maar juist daar ontstaat de spanning: bevoorrading krijgt minder ruimte, terwijl de behoefte eraan groeit. Onderzoek van Sweco voor de Topsector Logistiek en het Vakcentrum laat zien dat bevoorrading 30 tot 50 procent méér ruimte nodig heeft. Die ruimte is er niet. Dan zit je elkaar letterlijk in de weg.
Voor de levensmiddelenbranche is dit geen abstract vraagstuk. Supermarkten en foodspeciaalzaken draaien op frequente, kleine, vaak gekoelde leveringen. Minder voorraad in de winkel betekent meer ritten, kleinere voertuigen en een grotere afhankelijkheid van precieze venstertijden. Als de losplek verdwijnt onder een terras of een plantenbak, verdwijnt niet de vraag naar bevoorrading. Die verplaatst zich naar de rijbaan, naar dubbel parkeren, naar leveringen buiten de venstertijden. Dat is geen onwil van vervoerders, maar het resultaat van ontwerpfouten waarbij bevoorrading als sluitpost is behandeld.
De praktijk laat zien dat het anders kan. Supermarktketens bevoorraden steeds vaker inpandig, in de nacht of vroege ochtend. Bundeling van leveringen en gezamenlijke afvalinzameling verminderen het aantal ritten zonder dat de winkel iets tekortkomt. Gemeenten experimenteren met digitale reservering van laad- en losplekken. Deze oplossingen ontstaan echter pas als retailers en horeca-ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeenten vroeg met elkaar om tafel zitten. Niet als bevoorrading achteraf wordt ingepast in een al vastgesteld herinrichtingsplan.
Daar zit het echte probleem: bevoorrading wordt in de meeste gebiedsontwikkeling nog altijd als laatste meegenomen, door mensen die de logistieke praktijk niet kennen. Terwijl de retailsector zelf over de kennis beschikt om precies aan te geven wat werkt: welke venstertijden realistisch zijn, welke bundeling kansrijk is, waar inpandig laden en lossen kan en hoe stem je af met andere ondernemers in het winkelcentrum?
Mijn oproep aan de levensmiddelenbranche: wacht niet tot de gemeente een plan voorlegt. Breng je eigen kennis over bevoorrading actief in, vroeg in het planproces, aan tafel bij mobiliteits-, economische en vastgoedplannen. Bevoorrading is geen detail dat achteraf wel wordt opgelost; het is een ruimtelijke ontwerpopgave die om jullie expertise vraagt. Wie zwijgt, krijgt een winkelcentrum waar de vrachtwagen niet meer bij kan.
