‘We hebben nu een mooie kans om het segment van duurzame voeding te definiëren.’

Jonge ondernemers zorgen voor duurzame alternatieven

NIEUWVEEN - In dit themanummer komen verschillende grote spelers aan het woord over hun duurzame initiatieven. Gearriveerde partijen die de levensmiddelenbranche al decennialang aanvoeren. Maar wij kijken ook naar de nieuwe, opkomende bedrijven: de start-ups die de consument en het bedrijfsleven willen inspireren.

Sinds 2015 komt onderzoek- en adviesbureau SustainableMotion ieder jaar met de Duurzame Jonge 100. Deze lijst is bedoeld om jong talent met kennis van een circulaire economie en duurzaamheid een podium te geven. Levensmiddelenkrant spreekt drie jonge ondernemers die een plek in de Duurzame Jonge 100 hebben bemachtigd en de foodsector willen verbeteren met hun bedrijf en hun producten. Alle drie met een andere insteek en een andere positie in de productieketen, maar allemaal met hetzelfde doel: consumenten en bedrijven voorzien van duurzame alternatieven.

Florian Rath, medeoprichter en -eigenaar van Bumi, staat aan het begin van de keten. Bumi maakt tempeh en seitan, plantaardige vleesalternatieven. Volgens Rath is het niet alleen belangrijk om met duurzame alternatieven te komen op het huidige assortiment, maar ook om de consument te vertellen waar het product uit bestaat. “Van veel producten is het onduidelijk welke ingrediënten erin zitten. Wij willen met Bumi daarom gezonde alternatieven bieden en tevens een stukje voorlichting geven over onze natuurlijke ingrediënten.”

Transparantie
De drang om transparant te zijn, herkent Vivian Elion, impact officer bij Moyee Coffee: “Natuurlijk zijn we een commercieel bedrijf, maar wel één met impact. We willen een systeemverandering in de koffieketen, daarom is Moyee Coffee door zijn hele keten transparant. We willen hiermee ook bedrijven in Nederland inspireren.” Rath vult haar aan: “We hebben nu een mooie kans om het segment van duurzame voeding te definiëren. De nadruk moet op de combinatie van voedzaamheid, voorlichting en verantwoorde keuzes komen te liggen, daar moeten we impact willen maken.”

De keuzes die Moyee Coffee maakt, zijn erop gericht dat het land van herkomst evenveel profiteert van de koffiebonen als zij zelf. “We werken samen met lokale overheden en kenniscentra. Zij brengen ons in contact met de boeren. Deze brede samenwerking maakt ons businessmodel inclusief”, aldus Elion. “De grote winstmarge van veel koffieketens komt doordat zij de koffiebonen hierheen halen om te branden, wij branden de bonen in het land van herkomst.”

Reststromen
Medeoprichter en -eigenaar van Coffee Based, Marjet Breuren-de Jong, werkt aan de achterkant van de keten en ziet dat veel bedrijven hier niet hun potentieel benutten. “Bedrijven moeten met een andere blik naar hun afvalstromen gaan kijken. Voedsel is een grondstof die je maximaal zou moeten benutten, zoals de koffieboon. Van de biomassa aan de koffieplant komt uiteindelijk maar 0,2 procent in je kopje koffie terecht. De overige 99,8 procent wordt als afval weggegooid en verbrand.”

Als impact officer drong Elion aan op een samenwerking met Coffee Based: “Wij moeten zelf ook meer circulair zijn. Door Coffee Based ons koffiedik te laten verwerken, kunnen we ook in Nederland impact maken.” Breuren-de Jong is het er roerend mee eens: “Zo kijken wij naar koffiedik, daar kun je fantastische producten van maken. Een koffiemachine met panelen van koffiedik is toch een prachtig relatiegeschenk?”

Hoe kan het beter?
Hoewel deze drie duurzame jonge ondernemers in heel verschillende onderdelen van de foodsector werken, kennen hun verhalen een aantal gemene delers. Ten eerste zien zij meer behoefte aan transparantie, een eerlijk verhaal van product en productieketen. Daarnaast is er nog ruimte om in die keten meer duurzame en voedzame keuzes te maken. Zo stelt Elion dat “inkopers de potentie hebben om grote veranderingen teweeg te brengen. Pak die verantwoordelijkheid.”

Deze keuzes zouden met een positieve norm moeten komen, niet met een verwijtende houding. Rath: “Met Bumi leggen we niemand wat op. Daar kan ik immers zelf ook slecht tegen. Wij zijn er om consumenten een lekker en duurzaam alternatief voor te schotelen.” Ten slotte is er nog veel winst te boeken in het benutten van de reststromen van bedrijven in de foodsector. Breuren-de Jong vat het mooi samen: “Werk samen met partners om de productieketen circulair te maken.”

De producten van de ondernemers:

Bumi - plantaardig alternatief
Bumi (spreek uit als Boemi) produceert traditionele vegetarische producten zoals tempeh en seitan met een eigentijdse twist en is te vinden bij biowinkels als Ekoplaza en Marqt, zo vertelt medeoprichter Florian Rath. “Mijn compagnon Daan Schillemans en ik wilden een meer plantaardig dieet, maar met genoeg eiwitten. Na een speurtocht kwamen we de Franse lupineboon tegen, een eiwitrijke peulvrucht die goed in Europa groeit. We zijn er tempeh van gaan maken. De lupine geeft onze tempeh een lekkere notige smaak.”

“Dit ging zonder marktonderzoek. Puur op onze onderbuik, maar het sloeg aan. Eerst in de horeca en later ook bij consumenten. We vonden een bedrijf dat ons recept kon produceren. Inmiddels maken zij ook onze seitan: een eiwitrijk tarweproduct met een malse, vleesachtige structuur.”
“Het mooie van tempeh en seitan is dat ze weinig ingrediënten bevatten, een hoge voedingswaarde hebben en veelzijdig zijn in gebruik. Met Bumi bieden we kant-en-klare variaties gemaakt van alternatieve grondstoffen. Zo zijn al onze producten sojavrij, omdat er volgens ons al genoeg sojaproducten zijn. We eten ook niet dagelijks dezelfde groenten, dus waarom zouden we dat dan wel met peulvruchten doen?”

“Bumi wil consumenten niet opdragen om geen dierlijke producten te eten. Wij inspireren liever met lekkere, voedzame en gemakkelijk te bereiden plantaardige producten. Door een goed alternatief te bieden, geloven we dat de keuze om vaker plantaardig te eten vanzelf wordt gemaakt.”

Coffee Based - producten van koffiedik
De website van Coffee Based leert ons dat van de biomassa van de koffieplant er uiteindelijk maar 0,2 procent in je kopje koffie terechtkomt. “De rest wordt zonder nadenken in de prullenbak gegooid, dat moet anders kunnen”, zo dacht Marjet Breuren-de Jong, medeoprichter en -eigenaar van Coffee Based. “Daarom ben ik samen met twee compagnons in 2015 begonnen met het ontwikkelen van producten gemaakt van koffiedik. Twee jaar later is daar het eerste Coffee Based-product uit ontstaan: een notitieboek.”

“We zamelen met de Koffie Recycle Service koffiedik uit het bedrijfsleven in. Door de samenwerking met onze partners Maas en Suez kunnen we het koffiedik in een speciale container verzamelen. Dat kan vrij eenvoudig, omdat koffiedik natuurlijk gescheiden uit de koffieautomaat komt. Bedrijven hoeven er alleen voor te zorgen dat het koffiedik in deze container belandt. Vervolgens maken wij er weer nieuwe producten van, zoals notitieblokken en koffiemokken, maar ook panelen voor koffiemachines. Veel meer circulair kan je een product niet maken.”

“Bedrijven zouden met een hernieuwde blik naar hun afvalstromen moeten gaan kijken. Steeds meer partijen zijn in staat om reststromen nieuw leven in te blazen, dus kijk waar de potentie zit. Er bestaan verschillende goede initiatieven, maar het belangrijkste is dat we reststromen ook gaan zien als grondstoffen met waarde. Zo kijken wij er bij Coffee Based tegenaan en dat resulteert in onze prachtige koffiedikproducten.”

Moyee Cofee - Fairchain
Het vernieuwende van Moyee Coffee zit volgens Vivian Elion in de keten. Zij is impact officer en wil in navolging van founder Guido van Staveren van Dijk het systeem veranderen. “Wij gaan voor fairchain. Fairtrade is natuurlijk een mooi principe, maar wij willen verder gaan. 15 miljoen koffieboeren leven wereldwijd onder de armoedegrens. Het is onze missie om hier iets aan te doen en we beginnen met een leefbaar inkomen creëren voor onze zeshonderd boeren in Ethiopië en Kenia.”

“Fairchain houdt voor Moyee Coffee drie radicale zaken in. We branden de bonen allereerst in het land van herkomst, door samen met lokale ondernemers branderijen te starten. Zo blijft daar 300 procent meer toegevoegde waarde van hun koffie, want daar zit de winstmarge van de grote koffieketens. Daarnaast betalen we onze boeren 20 procent meer dan de marktprijs en geven ze materiaal en trainingen om hun opbrengst te verhogen. Tot slot werken we zeer transparant. Iedereen kan op onze website de hele keten vinden. Via een QR-code kun je per boer vinden hoeveel hij verdient, compleet met facturen en foto’s.”

“Met deze systeemverandering willen we consumenten en de sector inspireren”, stelt Elion. “We bieden ze een alternatieve methode die op de lange termijn voor alle partijen gunstig moet uitpakken. In Ethiopië en Kenia ontstaat meer werkgelegenheid, de koffieboeren en -branders krijgen een eerlijke prijs voor hun koffie en de consument krijgt betere koffie.” Koffie die in knalroze zakken sinds eind september in alle Albert Heijn-vestigingen in Nederland te vinden is. “Zo wil Moyee Coffee wereldwijd een sociaaleconomische impact maken.”

Dit artikel verscheen eerder in de papieren editie van Levensmiddelenkrant. Abonneren? Klik hier.