‘Regels moeten veel te snel doorgevoerd worden’

Onzekere toekomst bedreigt de tabaks- en gemakszaken

DEN HAAG - De toekomst van tabaks- en gemakszaken is onzeker. Jos Zuijdwijk, voorzitter van brancheorganisatie NSO Retail, wil dat deze retailers meer tijd krijgen om hun winkel en assortiment aan te passen aan de wetgeving, maar vindt hiervoor geen gehoor in Den Haag. Levensmiddelenkrant sprak met Zuijdwijk, die onder meer vertelt over de campagne ‘Hou ons in de buurt’, een actie om tabaks- en gemakszaken te redden.

De moedeloosheid is van zijn gezicht af te lezen wanneer Zuijdwijk begint over zijn pogingen om in gesprek te gaan met de politiek. “Ik ben geen lobbyist van de tabaksindustrie, ik vertegenwoordig hardwerkende mkb-ondernemers die een buurtfunctie vervullen”, zegt hij. Met ‘Hou ons in de buurt’ hoopt Zuijdwijk meer tijd te krijgen van de politiek om de winkels aan te passen zonder omzet mis te lopen. Vorig jaar is er vanuit deze campagne een petitie in ontvangst genomen door verschillende politici. Hoewel de petitie meer dan 45 duizend keer getekend was, heeft de politiek er weinig mee gedaan. “De ministeries willen het er niet over hebben en daar heb ik best wel moeite mee.” Soms stuurt Zuijdwijk een brief en krijgt hij pas na een half jaar antwoord. “Dan zeggen ze dat ze niet met mij in gesprek mogen en beroepen zich ten onrechte op artikel 5.3 van het WHO-Kaderverdrag, waarin staat hoe de overheid zich moet opstellen tegenover de tabaksindustrie.”

Niemand luistert
De PVV en de VVD zijn volgens Zuijdwijk iets welwillender. Samen met Hayke Veldman van de VVD is hij vorig jaar bij een Primera in Beuningen wezen kijken. “Ik zei: kom nou eens kijken hoe het gaat in zo’n winkel”, vertelt hij. Een paar dagen later verschijnt er een Facebookbericht van de communicatieadviseur van PvdA Provincie Gelderland. “Die vond het belachelijk dat Veldman hier was geweest en dat de Primera zich diep moest schamen. Zijn reactie vond ik pas belachelijk. Hierop heb ik meerdere politieke partijen aangeschreven, maar zoals gewoonlijk bleef een reactie uit.” Zuijdwijk voelt zich doodgezwegen. “Een crimineel wordt gehoord door de politie, officier van justitie en de rechter en mag dan ook nog het laatste woord hebben. Ik word door niemand gehoord, er is niemand die naar mij luistert”, zegt hij teleurgesteld.

Zuijdwijk vervolgt dat hij het volledig eens is met de ambitie voor een rookvrije generatie in 2040, maar dat er meer tijd nodig is voor de aanpassingen in de tabaks- en gemakszaken om dit verlies aan inkomsten op te vangen. Veel van deze winkels zijn namelijk afhankelijk van de tabaksinkomsten. Hij benadrukt de buurtfunctie van de winkels en zegt dat het sociale contact met de klanten erg belangrijk is. “Wanneer iemand ziek is wordt er een kaartje gestuurd. En als iemand niet goed kan schrijven, dan helpt de ondernemer met het schrijven van dat kaartje. Ga zo maar door. Daarnaast worden alle relevante services opgenomen in deze winkels, zoals een stomerij of postservice. Dan verkopen ze toevallig ook nog een pakje sigaretten; niet omdat ze het zo graag willen, maar omdat de klant ernaar vraagt.”

Maatregelen
Accijnsverhoging, de displayban en plain packaging zijn allemaal maatregelen die volgens Zuijdwijk geen effect zullen hebben op het grotere doel. “Het kost meer tijd, de schapvergoeding verdwijnt nu tabak achter deurtjes moet en het kost de ondernemer 20 tot 25 procent van de nettowinst.” Het probleem met accijnsverhoging is volgens Zuijdwijk dat voornamelijk de tabaks- en gemakszaken rond de grens hier de dupe van zijn. “Consumenten in deze regio’s rijden naar België of Duitsland waar zij dan goedkoper uit zijn.” 

Ongelijkheid
Martin Klop is eigenaar van acht Primerawinkels in en rondom Rotterdam. Hij zegt te snappen waarom de maatregelen genomen worden, maar ook hij vindt de manier waarop en de snelheid waarmee het moet niet gepast. “Er is geen mogelijkheid om met de politiek te praten en de regels zijn simpelweg niet voldoende om het doel te bereiken”, aldus Klop. Het effect van de displayban is volgens hem niet te merken: “Klanten weten toch wel dat ik ook tabak verkoop.” Om aan de nieuwe regels te voldoen moet hij echter zelf wel grofweg tien duizend euro investeren. Bovendien vindt Klop de accijnsverhoging een lachertje: “Dit brengt Nederland alleen in een ongelijke en verslechterde concurrentiepositie en dan met name voor de winkels bij de grens. Daar kopen consumenten straks alleen nog vloeitjes.” De accijns moet dan ook Europees geregeld worden, vindt hij: “Alleen op die manier kun je dit soort ongelijkheden voorkomen.”

Verschraling
Volgens Zuijdwijk hebben tabaks- en gemakszaken een marktaandeel van ongeveer 17 procent. “Wanneer al deze maatregelen in twee tot drie jaar worden ingevoerd en een derde van deze winkels omvalt, worden deze klanten zonder problemen opgepakt door de supermarkten en tankstations. Heb je dan een gezondheidswinst? Absoluut niet!”, zegt Zuijdwijk. De verontwaardiging is van zijn gezicht af te lezen. “Dit veroorzaakt alleen een verschraling van aanbod in wijken en buurten.” Hij stelt voor om de invoering van de maatregelen synchroon te laten lopen met de daling van het aantal rokers in Nederland, een manier die volgens hem beter werkt en de gemakswinkels toekomst biedt.

Dit artikel verscheen eerder in de papieren editie van Levensmiddelenkrant. Abonneren? Klik hier.