AMSTERDAM – Het kan haast niet anders of er komen nog een aantal fusies en overnames in supermarktland. Met zeventien formules die landelijk, regionaal of online opereren, is consolidatie haast onvermijdelijk door lage marges en hoge kosten. Tot die conclusie komt ABN Amro.
De grote vijf supermarktketens, Albert Heijn, Jumbo, Lidl, Plus en Aldi, zijn samen goed voor 80% van de markt. De andere ketens, inclusief online verkopers Crisp en Picnic, zijn ieder maar goed voor een marktaandeel tussen de 0,6% en 2%. En dat ondanks de recente overname van Deen door AH, Vomar en Dekamarkt en de overstap van Jan Linders van zelfstandige keten naar multifranchiser van AH.
Omzet
De cijfers voor het Nederlandse supermarktlandschap zijn niet gunstig. De kosten voor huisvesting, energie en personeel zijn hard gestegen. Er is de laatste jaren nauwelijks volumegroei. De groei in de omzet komt vrijwel geheel uit prijsverhogingen. In 2023 bleek uit onderzoek van AFMI dat de winst voor aftrek van rente en belastingen (EBIT) gemiddeld slechts 1% was. Dat is de afgelopen jaren niet beter geworden. Deze lage marge steekt schril af bij de Oosterburen waar volgens McKinsey de EBIT op 2,8% ligt. Dat houdt in dat er nog maar weinig ruimte is voor investeringen.
Onlineactiviteiten
Investeren is volgens ABN Amro belangrijk, bijvoorbeeld in het onlinekanaal. Bij een aantal Nederlandse ketens is het niet mogelijk om onlineboodschappen te doen en die thuisbezorgd te krijgen. Bij een aantal is dat een bewuste keuze, bij nadere ontbreekt het aan geld. Het onlinekanaal is duur en niet altijd winstgevend. Zowel AH als Picnic noteerden pas in 2025 voor het eerst zwarte cijfers voor hun onlineactiviteiten. Kijkend naar klantloyaliteit is online een belangrijke optie. Een op de vijf consumenten koopt zowel online als in de winkel bij dezelfde supermarkt en deze hybride klanten besteden meer in de winkel. Daarnaast is er een drempel om van formule te wisselen door de voordelen die een bestelapp biedt. “Supermarktketens die geen onlinekanaal hebben, lopen het risico om op achterstand te raken”, schrijft de bank.
Concurrentie
Supermarkten krijgen volgens de bank ook steeds meer concurrentie uit nieuwe richtingen. Er is in toenemende mate sprake van branchevervaging. Winkels als Kruidvat, Action, Hema en Xenos verkopen steeds meer foodproducten. Dat is doorgaans een mix van A- en huismerken, van goede kwaliteit en tegen scherpe prijzen. Ook de maaltijdboxleveranciers, maaltijdbezorgers en gespecialiseerde aanbieders in bijvoorbeeld koffie of vlees gaan ten koste van de omzet van supermarkten.
Inkoopkracht
Een lager marktaandeel betekent ook minder inkoopkracht en een ongunstigere onderhandelingspositie bij de grote merken als het gaat om prijs en jaarafspraken. En dat werkt door naar klanten. Voor vier op de vijf klanten is prijs het allerbelangrijkste aspect bij een aankoop in de supermarkt. De grote supermarkten kunnen zich aansluiten bij internationale inkoopallianties. Dat versterkt de onderhandelingsmacht en omzeilt de territoriale inkoopbeperkingen die A-merken opleggen. Kleinere ketens lukt dat niet. Superunie is de inkooporganisatie waar een aantal kleinere zelfstandige ketens zich bij heeft aangesloten. Deze organisatie bundelt de inkoopkracht echter alleen binnen Nederland en is niet grensoverschrijdend.
Noodzaak
“De logica richting consolidatie is helder: klanten gaan voor een scherpe prijs, maar de marges zijn laag, de kosten hoog, de concurrentie van binnen en buiten de sector hevig en er is noodzaak tot flinke investeringen in online en data. Nieuwe inkomsten uit retailmedia, waarbij merken betalen voor advertenties op zowel de winkelvloer als online, bieden kansen voor extra marge voor supermarkten. De vraag is of dit voldoende basis biedt voor de toekomst. Innoveren is geen luxe, maar een randvoorwaarde om relevant te blijven in foodretail. Dit betreft efficiëntere supply chains om kosten te besparen, naadloze omnichannel processen om jonge en toekomstige consumenten meer gemak te bieden, personalisatie van aanbiedingen, nieuwe maaltijdoplossingen en meer nadruk op vers en gezond voedsel. Maar dergelijke innovatie vraagt investeringsruimte. Die ontstaat door schaalvergroting, een geoliede operatie en een sterke positie richting leveranciers voor een scherpe prijs. Zonder die hefboom blijft weinig ruimte over om te vernieuwen, terwijl stilstand in de supermarktsector uiteindelijk marktaandeel kost”, is de conclusie van de bank.
Bron: Levensmiddelenkrant
