AMSTERDAM – Ondanks de stijgende energieprijzen waren voedingsmiddelen in augustus, september en oktober gemiddeld goedkoper dan een jaar eerder. Hoe dat kan, legt De Nederlandsche Bank (DNB) uit in een artikel dat afkomstig is uit een serie over de verschillende factoren die de inflatie beïnvloeden.
Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat onder meer melk, plantaardige olie, boter en rundvlees goedkoper werden. Halfvolle en magere melk waren in september ongeveer 7% goedkoper dan een jaar eerder. Bij plantaardige oliën bedroeg de daling 13% en bij boter en andere melkvetten zelfs 31%. Rundvlees werd 8% goedkoper.
Volgens DNB is een daling van de voedselprijzen over een langere periode uitzonderlijk. In de afgelopen tien jaar kwam dit alleen in 2021 voor. De lagere voedselprijzen remmen momenteel de inflatie. Dat is een duidelijk verschil met de periode 2022-2024, toen de hoge energieprijzen na de Russische inval in Oekraïne ook de internationale voedselprijzen opdreven.
Vertraging in de voedselketen
De prijs in de supermarkt wordt bepaald door de kosten en prijsbeslissingen in verschillende schakels van de voedselketen. Producenten, leveranciers en supermarkten hebben onder meer te maken met energie-, personeels-, transport- en verpakkingskosten. Veranderingen daarin werken niet direct of volledig door in de consumentenprijs. Bedrijven kunnen bijvoorbeeld hogere kosten opvangen met een lagere winstmarge. Bij dalende kosten kunnen ze er juist voor kiezen hun marge te vergroten. Ook contracten en onderhandelingen spelen een rol. Leveranciers en supermarkten maken slechts enkele keren per jaar prijsafspraken. Daardoor kan het maanden duren voordat lagere kosten verderop in de keten zichtbaar worden in de winkel.
De huidige prijsdalingen zijn voor een deel het gevolg van lagere grondstofprijzen. De Europese oogsten waren vorig jaar over het algemeen goed, waardoor landbouwproducten goedkoper werden. Ook de lagere energieprijzen in 2025 werkten tot en met juli door in de voedselprijzen.
De inmiddels gestegen energieprijzen hebben daardoor nog niet volledig hun weerslag op de winkelprijzen. De eerdere kostendalingen kunnen de inflatie voorlopig nog afremmen, terwijl de hogere energiekosten later juist voor prijsstijgingen kunnen zorgen.
Internationale invloeden
Ook ontwikkelingen op de internationale voedselmarkten spelen mee. Extreem weer kan bijvoorbeeld de beschikbaarheid van grondstoffen beperken en de prijzen opdrijven. “Wat consumenten uiteindelijk betalen, hangt af van deze kostenontwikkelingen én van de mate waarin producenten en supermarkten ze doorberekenen of opvangen in hun marges. De huidige prijsdaling is daarom geen garantie voor blijvend goedkopere boodschappen”, aldus DNB.
Bron: Levensmiddelenkrant
