NIEUWVEEN – Nederlanders eten gemiddeld twee kilo drop per jaar per persoon, met name ‘dooreetdrop’ is populair. Sinds de Tweede Wereldoorlog is het aanbod in Nederland gegroeid en kun je nu op elke straathoek een zak of rolletje kopen.
Van muntdrop en pastilles tot boerderijdrop en dropfruitduo’s. Uiteindelijk begint alles bij het dropextract: een oerextract dat afkomstig is van de zoethoutplant die groeit in het Midden-Oosten en Azië. En wat daarmee gebeurt, leggen we allemaal uit.
Twee kilo drop per jaar per persoon klinkt als een enorme hoeveelheid, maar de Finnen overtreffen de Nederlanders. Zij eten namelijk twee tot drie kilo per persoon per jaar. Toch kun je Nederland wel een dropland noemen, zo zegt Marieke Hendriksen, auteur van het Grote Dropboek. “Wij zijn vooral eters van wat ik ‘doorvreetdrop’ noem: zachte, zoete drop met een relatief laag percentage zoethoutpasta, waar je gedachteloos een hele zak van kunt leegeten. In Scandinavië eten ze juist veel meer zoute drop, duurdere drop of drop met chocolade van merken zoals Bülow”, zegt Hendriksen. Het Nederlandse dropschap kenmerkt zich juist door de enorme diversiteit, maar opmerkelijk vindt Hendriksen het dat er vrijwel niets bovenuit springt qua smaak en kwaliteit. “Drop moet in Nederland blijkbaar vooral betaalbaar zijn”, stelt de auteur van het Grote Dropboek.
Geschiedenis
Waar komt de behoefte aan drop eigenlijk vandaan? We duiken in de geschiedenis met Hendriksen. Zij vertelt dat de oorspronkelijke drop, zoals die in de achttiende eeuw door apothekers werd gemaakt als hoestpastille, enkel bestond uit zoethoutpasta, suiker en Arabische gom. Die was zoet, maar er werden vaak andere geneeskrachtige ingrediënten aan toegevoegd zoals anijs, gember en opium. “Er was al lang bekend dat salmiak een licht irriterende werking had op de slijmvliezen, wat ervoor zorgt dat het makkelijker wordt om vastzittend slijm op te hoesten. Maar salmiakzout is heel zeldzaam. Een chemicus ontdekte in 1758 dat salmiakzout ook synthetisch gemaakt kon worden en door die toevoeging ontstond zoute drop.”
Voor de Tweede Wereldoorlog was het dropaanbod veel beperkter dan nu het geval is. Wat er wél was, waren Katjes, zoute en salmiakdrop, griotten en duimdrop. Evenals Wybertjes en Läkerol. Schepdrop werd enkel verkocht in warenhuizen, door apothekers en bij drogisterijen. Die laatste hadden ook blikjes en rolletjes drop. “Na de Tweede Wereldoorlog groeide de diversiteit en het aantal verkooppunten van drop gigantisch, vanwege de toenemende welvaart en mobiliteit. Dit gaf de komst van supermarkten en tankstations een flinke impuls. De introductie van boerderijdrop in de jaren vijftig is het begin van de dropsoorten die speciaal voor kinderen zijn gemaakt”, legt Hendriksen uit.
Dropextract
Om meer te weten te komen over de huidige consumentenvoorkeuren, innovaties binnen productontwikkeling en de reis die de zoethoutplant aflegt om een dropje te worden, gaan we in gesprek met Sander Runia, manager Application Confectionery bij Ruitenberg BasIQs. Het bedrijf produceert halffabricaten en helpt klanten met het zoeken en leveren van dropextracten in alle denkbare vormen: mengsel, vloeibaar, blok en poeder. Dat doen ze niet alleen voor zoetwaren, maar ook voor de fabrikanten van dranken en zoete bakkerijproducten. Dit doet Ruitenberg al jarenlang in Europa en daarbuiten, waardoor er inmiddels een langetermijnsamenwerking is ontstaan met de zes tot zeven leveranciers van het bedrijf. De expert op het gebied van dropingrediënten haalt de zoethoutwortel uit het Midden-Oosten en Azië. Politiek beladen landen, aldus Runia, maar dat weerhoudt het bedrijf er niet van om met de zoethoutwortel mooie ingrediënten te ontwikkelen. “Het kost veel tijd en de supplychain is niet altijd makkelijk, want er zijn gebieden die dicht bij de oorlogen liggen of waarvoor exportverboden gelden. Toch geeft Ruitenberg niet op, want zoethoutwortel en het dropextract dat wij ervan maken, is geen standaardingrediënt zoals suiker.”
Zelf studeerde Runia voedingsmiddelentechnologie in Leeuwarden en na een stage bij de Autodropfabriek bleef hij geïnteresseerd in de snoepindustrie. Dat blijkt, want jaren later is hij nog altijd ‘tussen het snoep’ te vinden.
Verschillende recepturen
We vragen Runia om het dropschap in de supermarkt te omschrijven, want welke verschillende soorten drop zijn er nu eigenlijk en waarin onderscheiden ze zich? “Je kunt het onderverdelen in vier categorieën. De eerste is gietsnoep, dat is gegoten snoep. Gevolgd door extrusiesnoep, ook bekend als geperst snoep. Dan volgt het harde suikerwerk, dat we onder andere kennen van de Napoleon Kogels. En als laatste fudge/karamel, dat veel zachter is. Binnen al deze categorieën zie je weer diverse smaken, waaronder sterk, mild, zoet en zout. In de recepturen kun je namelijk eindeloos variëren, maar je mag het alleen drop noemen als er dropextract in zit. In negen van de tien gevallen is ook salmiakzout toegevoegd, want dat is de tegenhanger van het mierzoete dropextract.” Over de Nederlandse smaakvoorkeuren vertelt Runia dat het echt heel persoonlijk is en dat de recepturen allemaal een andere verhouding dropextract, salmiakzout, aroma’s en bindmiddelen bevatten om tot de diverse vormen en smaken te komen. Toch ziet hij dat zestigplussers eerder kiezen voor een product van Oldtimers en dan specifiek de pastilles. “Ze kunnen tien minuten met één pastille doen. De jeugd daarentegen grijpt naar dooreetdrop: hap-slik-weg. Ik kom zelf uit de tijd van het stokje zoethout om op de kauwen”, zegt hij. Hoewel het dropschap door de jaren heen verder is gegroeid, blijven Nederlanders nog altijd gek op klassieke dropsoorten. Runia noemt een aantal voorbeelden. “Muntdrop is heel populair, net als harlekijntjes en schoolkrijt. Inmiddels vallen ook de dropfruitduo’s daaronder. Waarom deze succes boeken? Het is nostalgie, het zijn Nederlandse producten. En vaak zit in die dropsoorten ook een ingrediënt dat het typisch Nederlands maakt. Dat is namelijk een bepaalde, dierlijke gelatine van hoogwaardige kwaliteit en die zorgt voor een zogenoemd dooreeteffect. Dat komt omdat er speeksel wordt opgewekt en daardoor heb je de neiging om steeds meer te nemen. Dat past bij Nederlandse drop”, aldus Runia.
Zwarte kleur
Drop valt op in het snoepschap vanwege de kleur. Drop is overwegend zwart van kleur, op enkele soorten na. Dat heeft alles te maken met de actieve kool die wordt toegevoegd. “Maar dat zit er niet van oorsprong in. De zwarte kleur heeft met name te maken met het hoofdbestandsdeel van vroeger, dat was blokdrop. Dat lijkt op een blok asfalt en is ook zwart: het is de oervorm van drop. Daar komt de associatie vandaan dat drop zwart ‘hoort’ te zijn”, legt Runia uit. Een dropje met heldergele kleur hoeven we ook niet te verwachten, want dat is vrij lastig: het dropextract is namelijk van nature bruinachtig.
Structuur
Naast smaak en kleur speelt ook de structuur van drop een grote rol in het succes ervan. Wat maakt zachte, harde, stevige of juist poederige drop zo aantrekkelijk? “Structuren worden bepaald door enerzijds het bindmiddel dat je kiest om je drop stevigheid te geven. Dat kan gelatine, zetmeel, Arabische gom of pectine zijn. Die bepalen de basisstructuur. Daarnaast speelt het suikeraandeel een rol”, zegt Runia.
Als voorbeeld noemt hij de piramidedropjes. “Die zijn heel populair, want ze hebben een soort korstje. Dat creëer je in het recept en heeft alles te maken met de hoeveelheid suiker. Het begint dan vanuit de buitenkant te kristalliseren. Daarmee kun je oneindig experimenteren en met de structuur spelen om een dooreeteffect te krijgen.” Naast structuur zijn ook de vorm en het uiterlijk belangrijk. “In de verpakking moet het mooi zijn en glanzen, of juist een poederlaag bevatten. Wij leveren bijvoorbeeld ook poeders met drop of salmiaksmaak, zodat de consument al gelijk wordt verrast met geur”, schetst de manager Application Confectionery.
Vernieuwingen
Drop heeft voornamelijk een donkere kleur, dus daarop hoeft niet geïnnoveerd te worden. Maar wat gebeurt er dan wel aan de innovatietafel van dropfabrikanten? “Dat zit hem vooral in het combineren van drop met andere smaken. In Scandinavië is drop met chocolade heel bekend, en dat is ook heel lekker. Er zijn hiertoe wel pogingen gedaan op de Nederlandse markt, maar die zijn mislukt. Jammer, maar men is het gewoon niet gewend. Verder kent Italië hele sterke droppastilles, die bijna helemaal uit dropextract bestaan. Als voorbeeld: een normaal dropje bevat 3% dropextract, in Italië is dat meer dan 80%”, vertelt Runia. Op dit moment ziet hij in de markt dat drop wordt gecombineerd met koffie, chocolade en laurier. “Dat zijn de bijzondere smaken, maar verder wordt er weinig geïnnoveerd. Drop is een relatief conservatieve markt. En dat terwijl drop goed combineert met bijvoorbeeld donkere fruitsmaken.” Ook het gebruik van zoethoutpoeder is een kanshebber, aldus Runia. Dat is letterlijk de vermalen zoethoutwortel, die een hele andere smaak geeft dan het dropextract, dat juist door een kookproces is gegaan. “Die poeder is heel lekker en bijzonder van smaak. Oldtimers gebruikt het onder andere om enkele dropsoorten heen. Maar verder wordt het naar mijn mening nog te weinig ingezet en kun je hier juist mee innoveren”, vindt Runia.
Desalniettemin hoeft een innovatie niet altijd nieuw te zijn. Een van de producten die namelijk jarenlang geliefd was onder consumenten, is weer terug: strekdrop – het vroegere trekdrop. “Nostalgie is een innovatie te noemen. Iedereen is blij”, aldus Runia. Al hoeft de vlag niet uit, want de dropcategorie staat onder druk, omdat er met de vergrijzing een hoop dropliefhebbers wegvallen. Dat betekent tegelijkertijd kansen voor fabrikanten om jongere doelgroepen extra aan te spreken.
Een ontwikkeling die de afgelopen jaren niemand is ontgaan, is de suikervrije trend. Ook binnen drop is dit aan de orde, al is het volgens Runia nog wel een niche. “Wij leveren passende dropextracten met weinig suiker, maar we zien wel dat het vooral een succes is bij de kleine harde pastilles. Die zijn meer bedoeld voor keelverzorging. Een halve kilo suikervrije drop is niet gezond. De suikervervangers die worden gebruikt zijn slecht voor de darmen en werken laxerend. Ik denk: als je gaat snoepen, doe het dan goed. Je kunt het nu eenmaal niet verbergen: snoep bestaat gewoon voor driekwart uit suiker.”
Toekomst
Met alle kennis die Runia heeft gedeeld, kijken we naar de toekomst. Wat kunnen we nog verwachten van de dropcategorie? Waar liggen nog kansen voor groei? Als het aan Runia ligt, zijn er twee interessante ontwikkelingen voor de komende jaren. “Als eerste is dat de opkomst van snoep met functionele ingrediënten. Dat gebeurt al bij drogisterijen met toegevoegde vitamines en mineralen. Dat wordt een groeiende markt. Een tweede belangrijke ontwikkeling is dat er meer aandacht komt voor dropextract en de oorsprong daarvan. Maar we zijn ook bezig met het verbeteren van de supplychain en het bieden van transparantie. Dat we grip krijgen op wat er precies bij leveranciers gebeurt en hoe we dat kunnen optimaliseren. Denk aan zaken als het reduceren van watergebruik”, zegt Runia.
Als afsluiter deelt Runia zijn favoriete dropcombinatie: “Ik vind fudge en karamel heel lekker en dat past goed bij elkaar. Dat vet en die suiker gaan mooi samen. Verder ben ik dol op marshmallow met drop, dat noemen ze beluchtsnoep. Dropmarshmallows zijn helaas verdwenen, maar ze zijn heel romig en vol van smaak. Dat mag wel opnieuw op de markt komen”, besluit hij.
Dit artikel verscheen eerder in Levensmiddelenkrant. Abonneren? Klik hier.
