NIEUWVEEN – Binnen de voedingsmiddelenindustrie is ‘biologisch’ een van de meest ingeburgerde termen. Iedereen weet – of heeft een interpretatie van – wat we verstaan onder biologisch. Dit begrip blijft levendig tussen alle opkomende en afzakkende gezondheidshypes door. Maar wat is de status van ‘biologisch’ Nederland in de supermarkten? Levensmiddelenkrant deed een rondvraag, waar zes ketens op hebben gereageerd.
Woordvoerders Laetitia Gruwel (Aldi), Simone Vermeer (Spar), Mari den Hartog (Odin), Imre ter Hedde (Lidl), Jasper Koek (Jumbo) en Marlijn Simons (Plus) hebben gereageerd op vragen over prijs, assortiment, stimulering en verantwoordelijkheid rond biologische producten. Ondanks hun verschillende posities in de markt, komt een aantal duidelijke overeenkomsten naar voren.
Prijs(perceptie)
De hogere prijs van biologische producten blijft de belangrijkste rem op groei. Alle ketens erkennen dat kosten een uitdaging vormen. Gruwel wijst bij Aldi op de mechanismen van hun discountmodel: “Biologische producten draaien minder volume en leiden vaker tot derving, omdat onze klanten meestal voor de goedkoopste optie kiezen.” Bij Spar ziet Vermeer juist weinig effect van acties op biologische klanten. “Wij kijken eerder naar structurele keuzes, zoals het uitsluitend aanbieden van een biologische variant wanneer prijsverschillen klein zijn. Door beperkte schapruimte moet biologisch bovendien voldoende omloopsnelheid hebben.”
Den Hartog zegt dat Odin de prijs fundamenteel anders benadert. “De hoge prijs weerspiegelt de echte kosten: eerlijke beloning, dierenwelzijn en zorg voor bodem en natuur. In plaats van aanbiedingen kiest Odin voor stabiele, eerlijke prijzen en probeert het biologisch toegankelijker te maken via korte ketens, lokale sourcing, minder verspilling en ledenkorting.”
Lidl benut schaalvoordelen en biedt biologische producten gemiddeld goedkoper aan dan de markt, aldus Ter Hedde. “Daarnaast kiezen we er soms voor om alleen een biologische variant aan te bieden en stimuleren we aankoop via onze app en acties.” Jumbo volgt volgens Koek een vergelijkbare strategie en probeert prijzen zo laag mogelijk te houden om consumptie te stimuleren.
Zowel Vermeer (Spar) als Den Hartog (Odin) benadrukken dat overheidsbeleid nodig is om biologisch echt toegankelijk te maken, bijvoorbeeld via btw-verlaging of structurele ondersteuning.
Risicoafwegingen
Waar supermarkten worstelen met verkoop, lopen boeren risico bij omschakeling naar biologisch. “Aldi”, meldt Gruwel, “kiest voor certificeringen zoals Fairtrade en PlanetProof. Hierdoor kunnen we grotere delen van ons assortiment verduurzamen, zonder in te boeten op onze beloften als discountsupermarkt. We geloven dat we door deze schaalaanpak een grotere positieve impact hebben op een duurzamere productie van voedingsmiddelen dan wanneer we nu zouden kiezen voor het toevoegen van enkele biologische artikelen.”
Andere ketens, zoals Lidl en Jumbo, bieden boeren meer zekerheid via langdurige samenwerkingen en afnamegaranties. Dit zorgt voor stabiele prijzen en lagere ketenkosten. Spar en Plus sluiten zich via Superunie aan bij vergelijkbare afspraken. Odin werkt eveneens met langetermijncontracten en transparante prijsafspraken, en stimuleert via coöperatieve structuren een stabieler systeem dat minder afhankelijk is van wereldmarktprijzen.
Simons van Plus illustreert de risico’s met een concreet voorbeeld: “Door volledig over te stappen op biologische huismerkzuivel hoopten we een nieuwe standaard te zetten. Omdat concurrenten niet volgden en consumenten prijsbewuster werden, bleef het effect uit. Hoewel Plus het prijsverschil volledig opving, bleef de perceptie bestaan dat biologisch duurder is.”
Biologische categorieën
Het succes van biologisch verschilt sterk per productcategorie. Brood blijft bijvoorbeeld achter. Spar wijst op hoge kosten en complexe certificering (SKAL), gecombineerd met afhankelijkheid van lokale bakkers. “Hierdoor is biologisch brood moeilijk rendabel”, legt Vermeer uit.
Den Hartog zegt dat volgens Odin bredere ketenproblemen een rol spelen: “Beperkte beschikbaarheid van grondstoffen, verwerkingscapaciteit en onvoldoende vraag. Daarnaast is het Nederlandse voedselsysteem historisch gericht op goedkoop voedsel, in tegenstelling tot landen waar biologisch meer ingeburgerd is. Odin focust daarom op basiscategorieën zoals groente, fruit, zuivel, eieren, granen en peulvruchten, waar impact het grootst is.”
Koek (Jumbo) ziet vooral kansen in categorieën waar vraag al bestaat, zoals agf, zuivel, babyvoeding en koffie en thee. “Jumbo is wel relatief ver met biologisch brood, met meerdere varianten in het assortiment.”
Stimuleren
De aanpak om biologisch te stimuleren verschilt sterk. Odin kiest voor een totaalconcept: “Alles is biologisch, waardoor de keuze tussen bio en regulier vervalt. Daarnaast investeren we in winkelbeleving, bezorging en publiekscampagnes.”
Lidl focust juist op prijs als belangrijkste hefboom. “Door lage prijzen te combineren met acties, kortingen en themaweken maken we biologisch toegankelijk voor een breed publiek”, aldus Ter Hedde.
Jumbo combineert beide strategieën volgens Koek: “Biologisch naast regulier aanbieden of vervangen waar mogelijk, en tegelijkertijd zetten we in op promotie en bewustwording via campagnes.”
“Plus blijft biologisch ondersteunen, maar kiest ook voor alternatieven zoals PlanetProof om marktconform te blijven. Tegelijkertijd breiden we het biologische assortiment met een paar honderd producten uit dit jaar. Doordat er in alle productcategorieën ontwikkelingen zijn, spreken we een brede groep klanten aan”, vertelt Simons.
Verantwoordelijkheid nemen
Alle ketens erkennen hun invloed op consumentengedrag en de bijbehorende verantwoordelijkheid. Spar kijkt breed naar duurzaamheid via samenwerkingen en ziet biologisch als een van meerdere routes naar een duurzamer voedselsysteem.
Lidl benadrukt zijn internationale rol en werkt met concrete, meetbare doelen om de transitie te versnellen. Jumbo richt zich op stapsgewijze verduurzaming van het volledige assortiment en wijst op een belangrijk knelpunt: gebrek aan kennis bij consumenten over wat biologisch precies inhoudt. Volgens hen ligt hier een rol voor zowel supermarkten als overheid.
Odin neemt een unieke positie in als volledig biologische keten. “Duurzaamheid zit in de hele organisatie verankerd”, zegt Den Hartog. “We zetten in op biodiversiteit, biodynamische producten, eerlijke prijzen, transparantie, coöperatieve structuren en bewustwording. Ons uitgangspunt daarbij is: niet alleen inspelen op vraag, maar die ook actief vormgeven.”
Dit artikel verscheen eerder in Levensmiddelenkrant. Abonneren? Klik hier.
