Waarom ‘buurtwinkelman’ Arie Hak zijn Spar in Hansweert inruilde

Toch is de komst van Hak naar Rilland niet het begin van een zorgeloze succesgeschiedenis, maar vooral het einde van een lastige periode. Die werd gekenmerkt door structureel dalende cijfers, veranderende marktverhoudingen en strategische keuzes die voor zijn oude winkel in Hansweert simpelweg niet meer uitkwamen.

Hak vertelt openhartig over de 25 jaar die hij actief is in het vak, de rek die langzaam maar zeker uit de markt verdween en waarom het sluiten van zijn winkel in Hansweert geen keuze was uit comfort, maar een economische noodzaak. “Soms moet je erkennen dat bepaalde ontwikkelingen niet tijdelijk zijn, maar onomkeerbaar. Als je dán niet handelt, dobber je in een zinkend bootje.”

Vliegende start
Hak begon zijn ondernemerscarrière in 2000 in het Zeeuwse Hansweert. “De eerste jaren waren fantastisch”, vertelt hij. “We groeiden en groeiden. We hebben zelfs een relocatie gedaan naar een grotere winkel.”
Door de jaren heen werkte hij onder verschillende formules; hij begon bij Attent, groeide door naar Meermarkt en belandde uiteindelijk bij Spar na een overname van die formule.
Maar na een periode van constante groei kwam er een kentering. “Op een gegeven moment bereik je een plafond. Je zit aan de maximale omzet van je marktgebied. Dan is het de kunst om op kosten te sturen, steeds scherper te opereren. Dat heb ik jaren volgehouden.” Om die omslag te beschrijven gebruikt hij een treffende metafoor: “Het is alsof je in een auto rijdt en steeds moet terugschakelen. Eerst naar z’n vier, dan naar drie, naar twee… Tot je uiteindelijk in de eerste versnelling rijdt. Je hebt alles op orde, maar je staat bijna stil. Er gebeurt niets meer.” Dat moment brak aan in Hansweert.

Beperkt marktgebied
De neerwaartse spiraal in Hansweert was volgens Hak geen gevolg van slecht ondernemerschap, maar van structurele ontwikkelingen die een dorpswinkel hard raken. Allereerst het beperkte marktgebied. Hansweert heeft ongeveer 1.700 inwoners. Hak was er jarenlang de enige winkel. “Maar het dorp was eigenlijk gewoon te klein. Zelfs als iedereen in Hansweert bij mij had gewinkeld, dan nog was het moeilijk geworden.”
Als tweede ontwikkeling noemt de ondernemer de opkomst van thuisbezorging. Rond 2019-2020 golden dorpssupermarkten nog als een veilige basis, meent Hak, maar toen kwamen de bezorgdiensten. “Ineens kreeg ik concurrentie van heel ver weg. Dat tastte het verdienmodel aan. Mensen denken dat het wel meevalt, maar het is een structurele factor.”
Een derde factor is volgens Hak het tabaksverkoopverbod in supermarkten in 2024. “Tabak komt niet meer terug. Dat is zo’n ontwikkeling waarvan je weet: dit is onomkeerbaar. Juist dát onderscheid tussen tijdelijk of structureel is cruciaal. Een energiecrisis kun je uitzitten. Maar tabak? Dat moet je afschrijven.”

Formule ging te snel
Naast de economische onderstroom speelde een andere factor: strategische keuzes binnen de Spar-formule. Spar investeert al jaren in foodservice, convenience en vernieuwende winkelconcepten. Een visie die Hak onderschrijft, maar niet in zijn eigen marktgebied. “Spar zat op het goede spoor: gemak, verrassend, wegbewegen van het traditionele supermarktspeelveld, maar de ontwikkelingen gingen te snel. In ieder geval voor een dorpswinkel als de mijne. Het waren dure investeringen en het kwam er niet voldoende uit.”
Hij vervolgt: “Ik ben een kruidenier. Ik geloof in het Spar-concept als het bij je winkel past, maar in Hansweert paste het niet. Dan kost het energie in plaats van dat het energie geeft.” Hij stelde de formule zelfs de vraag of hij nog wel de juiste ondernemer was op die plek. Een stap die weinig supermarktondernemers zo open durven te bespreken.

Een tweede winkel
Hak wilde niet weg bij Spar. Integendeel: hij zag een uitweg in schaalvergroting.
“Als ik een tweede winkel zou krijgen, dan kon ik een groter team bouwen en beter delegeren. Dan zou ik mensen kunnen aannemen die wél de energie en passie hadden voor de nieuwe richting.”
Spar dacht goed met hem mee. “Ze pakten het direct op. Het probleem was echter dat er gewoon geen kandidaten waren om mijn winkel in Hansweert over te nemen.” Daarom bleef Hak zoeken naar een route waarbij hij Hansweert kon openhouden, maar tegelijkertijd kon uitbreiden. Intussen zakte de winkel steeds verder weg. “Op een gegeven moment zag ik: als ik nú een tweede winkel neem, dan wordt Hansweert een blok aan het been.”
En toen gebeurde er iets onverwachts in Rilland. Zestien kilometer verderop kampte ondernemersduo Carlo en Yvon de Neve met gezondheidsproblemen. Hun Spar stond voor een onzekere toekomst. Hak kende hen via het ondernemersnetwerk binnen dezelfde gemeente Reimerswaal. “Toen die situatie duidelijk werd, ging het snel”, weet Hak nog. De winkel was goed onderhouden en had een betrokken klantengroep. “Het was een mooie, toekomstbestendige supermarkt. De uitstraling was modern en er was weinig aan te verbeteren.” Dus maakte Hak de keuze: Hansweert sluiten en een nieuwe toekomst opbouwen in het nabijgelegen Rilland.

Verdriet en begrip
In dorpen waar voorzieningen verdwijnen, komt vaak de emotie ineens om de hoek kijken. Zo ook in Hansweert. Online en op straat uitten inwoners hun teleurstelling over het verdwijnen van de winkel. Hak begrijpt het volledig. “Het doet pijn om een dorp iets af te nemen”, zegt hij. Maar hij benadrukt dat mensen de realiteit zagen. “Ze hebben jarenlang gezien hoe we knokten om de winkel draaiende te houden. En op de vloer merkte je gewoon dat er weinig gebeurde. Dat zagen klanten ook in. De reacties waren niet boos, maar begripvol. Mensen leefden echt met me mee”, aldus Hak. “Dat vond ik mooi.”

De rol van de buurtwinkel
Is de sluiting van Hansweert een voorbode van wat meer dorpen te wachten staat? Hak denkt van niet, al moet hij daar voorzichtig in zijn. “Het zou gek zijn als ik zeg dat buurtwinkels geen toekomst hebben, terwijl ik er zelf net één heb overgenomen”, zegt hij met een glimlach. “In grotere dorpen en aan de randen van steden denk ik dat de buurtwinkel juist belangrijker wordt. Ik zie kansen voor Spar. Ze zaten met hun visie echt op het goede spoor, alleen te vroeg.” Volgens Hak bewoog Spar de afgelopen jaren misschien sneller dan de markt kon bijbenen. “De formule wilde vernieuwen en dat moest snel. Maar in de praktijk – op de winkelvloer – is dat een groeiproces. Nu gebeurt het in een natuurlijker tempo. Dat werkt beter.”
De moderne buurtwinkel onderscheidt zich volgens Hak door gemak, service, persoonlijk contact en een breed pakket aan voorzieningen dat wegvallende lokale ondernemers opvangt. “Verdwijnt er een drogist, dan breid je die afdeling uit in je supermarkt. Gaat de laatste bakker weg, dan speel je daarop in. Dat doe ik al mijn hele carrière.”

Trots
Op de vraag waar Hak het meest trots op is, hoeft hij niet lang na te denken. “Dat ik een buurtwinkelman ben en dat ik het verschil kan maken in een dorp. Dat is het mooiste wat er is.” Hij vertelt hoe hij altijd heeft geprobeerd in te springen op de behoeften van het dorp. “Stomerijservice toevoegen, schoenreparatie, drogisterij uitbreiden: alles om ervoor te zorgen dat mensen in hun eigen dorp terechtkonden.” Dat past in de traditie waar Spar al decennialang voor staat en waar Hak met veel overtuiging in gelooft.

Onomkeerbaar
Zijn advies voor collega’s die met soortgelijke uitdagingen zitten, is misschien wel het meest waardevolle inzicht: “Realiseer je vroeg of ontwikkelingen tijdelijk of onomkeerbaar zijn. En als het onomkeerbaar is, neem je formule mee. Kom tijdig tot een oplossing, dus voordat je in een zinkend bootje zit.” Volgens Hak blijven ondernemers soms hopen dat een trend vanzelf overwaait. “Maar eigenlijk kun je van elke ontwikkeling wel inschatten of zij blijvend is. Je moet het alleen onder ogen durven zien.”

Winkel met toekomst
Hak voelt zich thuis in Rilland. De winkel draait, het team staat, en de kansen liggen open. De hectiek van de overgang ligt achter hem. “Het voelt goed”, zegt hij blij. “Dit is een winkel met toekomst. En ik voel me hier op mijn plek.” Een kruideniershart dat klopt in een nieuwe omgeving en een ondernemer die zich opnieuw kan richten op waar hij het beste in is: dorpen leefbaar houden, klanten kennen en het verschil maken op de plek waar het ertoe doet.

Dit artikel verscheen eerder in Levensmiddelenkrant. Abonneren? Klik hier.