AMSTERDAM – De overheid wil een suikertaks invoeren voor voorverpakte producten die meer dan 6% suiker bevatten. Ceel Elemans, sector banker food bij ING, pleit voor een ‘slimmere’ suikertaks waarin ruimte is voor differentiatie per productcategorie en wordt samengewerkt met fabrikanten en brancheorganisaties.
De suikertaks zal ook gelden voor snoepwaren. “Mijn eerste reactie toen ik het hoorde was: dit zat eraan te komen. Tegelijk dacht ik: hoe kun je op basis van één percentage een belasting invoeren en verwachten dat je daarmee ongezonde voeding aanpakt? Dat kan simpelweg niet. Dan rijst vanzelf de vraag of de overheid hiermee echt wil bijdragen aan een gezondere samenleving, of dat het vooral een manier is om extra inkomsten te genereren voor de staatskas”, meent Elemans.
Hogere kostprijs
Als het suikergehalte net boven die grens ligt, kan zo’n maatregel misschien nog effect hebben, denkt de sector banker food. “Bij veel producten binnen snoep en andere categorieën ligt het suikergehalte echter veel hoger. Vanuit de sector wordt dan ook al aangegeven dat het voor veel producten niet haalbaar is om onder die 6% te komen. In de praktijk leidt de maatregel daardoor vooral tot een hogere kostprijs voor de consument. Daar zijn al berekeningen voor gemaakt: in totaal gaat het om zo’n 850 miljoen euro. Omgerekend naar 18 miljoen inwoners komt dat neer op gemiddeld ongeveer 50 euro per consument per jaar extra”, vertelt Elemans.
Stappen
Volgens Elemans is het tegelijkertijd belangrijk om te erkennen dat er binnen de sectoren die door de maatregel worden geraakt al veel stappen zijn gezet op het gebied van suikerreductie. “We zijn natuurlijk met z’n allen niet blind voor het Nationaal Preventieakkoord”, zegt hij. Wel plaatst hij daar een nuance bij: de vraag blijft of de stappen die tot nu toe zijn gezet ook voldoende zijn. Volgens hem zoeken veel bedrijven actief naar manieren om hun producten aan te passen.
In de snoepsector sturen sommige fabrikanten bijvoorbeeld volledig op suikervrije varianten. Daarbij worden suikers vervangen door zoetstoffen, variërend van chemische tot natuurlijke of biologische alternatieven. Sommige gaan nog een stap verder door hun producten te verduurzamen, volledig plantaardig te maken en geen gelatine uit dierlijke grondstoffen meer te gebruiken. “Er is dus enorm veel beweging in de sector. Een suikertaks wordt daarom door veel marktpartijen ervaren als een vorm van bestraffing”, zegt Elemans.
Averechts effect
De suikertaks kan misschien zelfs een averechts effect hebben. “De kostprijs wordt duurder en dat wordt waarschijnlijk niet allemaal doorberekend aan de consument, dus dat gaat af van het rendement van fabrikanten en de investeringsruimte. Dat kan ervoor zorgen dat er juist minder wordt geïnvesteerd in bijvoorbeeld suikerreductie. De maatregel is natuurlijk nog niet definitief. Het is enkel een voornemen. De bedoeling is dat de suikerheffing pas in 2030 ingaat en het jaar daarvoor komt er bovendien nog zo’n 50 miljoen euro bij aan uitvoeringskosten. Dit betekent dat we nog ongeveer vier jaar de tijd hebben om met fabrikanten en brancheorganisaties het gesprek aan te gaan over hoe we hier op een verstandige manier invulling aan kunnen geven”, legt Elemans uit.
Gedifferentieerde aanpak
De oplossing ligt in een meer gedifferentieerde aanpak per productcategorie, als je het Elemans vraagt. “Bij sommige producten kun je misschien onder die 6% suiker uitkomen, maar bij andere producten is dat simpelweg niet realistisch. Denk bijvoorbeeld aan snoep, waar suikergehaltes vaak tussen de 30 en 60% liggen. Dan heeft een generieke grens weinig effect.” Volgens hem zou je daarom bijvoorbeeld binnen snoep eerst moeten kijken naar de belangrijkste categorieën en hun aandeel in de markt. “Je kunt per categorie bepalen wat het gemiddelde suikergehalte is en vervolgens samen met fabrikanten en brancheorganisaties bekijken welke reductiestappen haalbaar zijn. Het potentieel om verder te reduceren is er zeker, maar dat bereik je volgens mij alleen met realistische, categoriegerichte doelen. Een platte belastinggrens van 6% zet de markt niet echt in beweging”, aldus de sector banker food.
Samenwerken
Elemans benadrukt het belang van het betrekken van fabrikanten en brancheorganisaties bij de uitwerking van de suikertaks. Volgens hem leidt dat tot meer commitment en voelen bedrijven zich serieus genomen, in plaats van dat een maatregel vanuit Den Haag wordt opgelegd. “Op dit moment voelen ze zich vaak als de pinautomaat van de overheid, terwijl het echte doel is om minder suiker in onze voeding te krijgen, om overgewicht aan te pakken. Met een suikertaks in de huidige vorm wordt dat doel nauwelijks bereikt. Het is daarom essentieel dat bedrijven gehoord en betrokken worden. Veel fabrikanten zien de noodzaak van suikerreductie wel in, zolang we maar werken met een ‘slimmere’ suikertaks en niet met die platte grens van 6%”, vertelt hij. Wat volgens de sector banker food ook zou helpen, is om de belastingopbrengsten een-op-een te herinvesteren in de foodsector zelf. Dat is bijvoorbeeld met de aanstaande vrachtwagenheffing per 1 juli dit jaar ook geregeld met de sector.
Werkachtergrond
Elemans werkt inmiddels 38 jaar bij ING en heeft in die tijd verschillende functies binnen het bedrijf vervuld. “Dat geeft telkens weer nieuwe energie. De afgelopen acht jaar ben ik actief als sector banker food. In die rol volg ik de trends en ontwikkelingen in de sector op de voet. Ik spreek veel met bedrijven en brancheorganisaties en verzamel op basis daarvan inzichten. Die delen we zowel online als offline. Daarnaast voorzien we onze relatiemanagers, die met klanten over financieringen spreken, van strategisch relevante informatie. Zo merken bedrijven in de foodsector dat de mensen van ING hun sector echt begrijpen. Samen met ING Research breng ik bovendien één keer per jaar een sectorpublicatie uit en organiseer ik rondetafelgesprekken over actuele thema’s. Verder arrangeer ik eens per jaar een foodinspiratiereis voor Nederlandse foodbedrijven naar een Europees land”, aldus Elemans.
Dit artikel verscheen eerder in Levensmiddelenkrant. Abonneren? Klik hier.
